Play Therapy
„Wejdź w świat dziecięcej zabawy, a znajdziesz miejsce, w którym ich umysły, serca i dusze spotykają się.”
– Virginia Axline
Na czym polega Play Therapy?
Play Therapy jest metodą terapeutyczną, wykorzystującą zabawę, aby pomóc dziecku wyrażać emocje i opowiadać o doświadczeniach bez użycia słów. To, czego mały człowiek nie potrafi powiedzieć – może pokazać. A terapeuta jest w stanie to wykorzystać, aby udzielić wsparcia.
W Play Therapy wykorzystuję różne formy zabaw i technik kreatywnych, posiłkując się tzw. Play Tool Kit. Jest to zestaw narzędzi umożliwiających dziecku podjęcie aktywności w zgodzie z własnymi preferencjami, np. instrumenty muzyczne, figurki, pacynki, akcesoria do prac plastycznych.
Jako terapeuta uczestniczę w podejmowanych aktywnościach, stając się lustrem dziecka – odzwierciedlam jego zachowania, mimikę, gesty. Pokazuję mu jego własne emocje. Dzięki temu maluch może doświadczyć siebie i obserwować swoje własne zachowanie. W efekcie buduje obraz samego siebie, nie opierając się na słowach innych.
Kiedy warto skorzystać z Play Therapy?
Warto skierować dziecko do psychologa pracującego metodą Play Therapy, gdy dziecko:
- wyraźnie wycofuje się z relacji z rówieśnikami – jest nieśmiałe i często smutne, niechętne do rozmów i wspólnych zabaw,
- ma trudności adaptacyjne w przedszkolu czy szkole podstawowej,
- zachowuje się agresywnie – często kłóci się z rówieśnikami i stosuje względem nich przemoc fizyczną,
- doświadczyło rozwodu rodziców lub śmierci bliskiej osoby,
- znajduje się w momencie przejścia, np. po przeprowadzce, pojawieniu się nowego dziecka w domu (adopcja, narodziny),
- wychowuje się w domu, w którym stosuje się przemoc, nadużywa alkoholu lub substancji psychoaktywnych,
- doświadcza przemocy fizycznej lub psychicznej,
- choruje przewlekle, co wiąże się z częstymi hospitalizacjami, a tym samym długotrwałym przebywaniem poza domem,
- ma wyraźne opóźnienia w rozwoju mowy i umiejętnościach komunikowania się,
- zmaga się z obniżoną sprawnością słuchową, ruchową, psychiczną,
- jest w spektrum autyzmu (w tym z cechami ADHD lub innymi trudnościami neurorozwojowymi)
- doświadczy traumy, lęków, depresji.
Jakie korzyści przynosi Play Therapy?
Praca metodą Play Therapy pozwala dziecku wyrazić emocje, potrzeby i doświadczenia, których nie potrafi opisać słowami. Wypełnia lukę we wsparciu małego człowieka, który nie mogąc czegoś powiedzieć – pokaże to, jeśli zostaną mu zapewnione odpowiednie narzędzia, bezpieczne warunki i towarzystwo empatycznego terapeuty.
Na podstawie bazy dowodów klinicznych Play Therapy United Kingdom potwierdzono, że 77–84% dzieci wspieranych metodą Play Therapy wykazuje pozytywną zmianę. Poprawa jest tym wyraźniejsza, im większe trudności emocjonalne, psychiczne bądź społeczne wykazuje dziecko rzed rozpoczęciem cyklu sesji
(źródło: playtherapy.org.uk).
Dlaczego warto współpracować ze mną?
Dzieci naturalnie komunikują się poprzez zabawę. Jeszcze zanim wypowiedzą pierwsze słowo, doświadczają świata właśnie w ten sposób. Dlatego uważna ich obserwacja w tym procesie może wydobyć skrywane emocje, potrzeby i doświadczenia. Rozumiem, jak mały człowiek myśli i co czuje. Wiem również, w jaki sposób to komunikuje. Dlatego potrafię mu pomóc, jeśli ma trudności w obszarze emocjonalnym czy społecznym.
Aby nauczyć się adaptacyjnych zachowań, dziecko nie potrzebuje kosztownych sesji, skomplikowanych narzędzi i drogich wyjazdów w odległe zakątki świata. Zamiast tego wszystkiego oferuję mu czas, który może spędzić w bezpiecznym i przyjaznym pokoju z różnorodnymi narzędziami terapeutycznymi. Może z dostępnych akcesoriów i zabawek wybrać te, którymi ma ochotę się bawić – w sposób, na jaki ma ochotę (w granicach zapewniających bezpieczeństwo).
Wspierane przeze mnie, z pełną akceptacją, empatią i nieoceniającym podejściem, jest w stanie zrozumieć, że nie ma złych i dobrych emocji. Są natomiast zachowania będące ich konsekwencją, za które dziecko zaczyna czuć się odpowiedzialne.
Jak pracuję z dziećmi doświadczającymi trudności emocjonalnych i społecznych?
W pracy stawiam na bezpieczną relację, autentyczność i akceptację. Wierzę, że to one są podstawą rozwoju dziecka. Wykorzystuję Play Therapy, czyli terapię poprzez zabawę, Towarzyszę dzieciom w odkrywaniu ich zasobów, rozwijaniu umiejętności społecznych i budowaniu poczucia własnej wartości.
Krok 1. Wywiad z rodzicem
Towarzyszysz swojemu dziecku na co dzień. Dostrzegasz, gdzie pojawiają się trudności. Obserwujesz zachowania budzące Twój niepokój. Chcę o tym wszystkim z Tobą porozmawiać – dowiedzieć się o powodach, dla których się spotykamy, doświadczeniach dziecka, jego relacjach z rówieśnikami czy postępach w nauce. To pozwoli mi uzyskać wstępny obraz sytuacji i zaplanować dalsze działania z maluchem metodą PlayTherapy.
Krok 2. Kwestionariusz mocnych stron i trudności
Kwestionariusz wypełniasz jeszcze przed rozpoczęciem sesji. To ważne, ponieważ pozwala on zmierzyć trudności, z którymi zmaga się dziecko w aż czterech skalach: symptomów emocjonalnych, zaburzeń zachowania, nadaktywności i zaburzeń koncentracji, problemów w kontaktach z rówieśnikami.
Krok 3. Ustalenie liczby sesji
Liczba sesji terapeutycznych uzależniona jest od trudności, z którymi zmaga się dziecko.
Zwykle realizowanych jest 12 spotkań trwających ok. 45 minut. Jeśli dziecko potrzebuje większego wsparcia, wówczas rozplanowuję 18 sesji (lub więcej).
Krok 4. Sesja zerowa z dzieckiem
Podczas pierwszego spotkania poznaję się z dzieckiem. Rozmawiam z nim, a także przedstawiam całe wyposażenie Play Tool Kit, czyli różnorodne narzędzia terapeutyczne, spośród których dziecko może wybrać te najbardziej odpowiadające preferowanej przez nie aktywności. Dla jednych zajmujące są instrumenty muzyczne, podczas gdy inne odnajdują się w zabawie figurkami czy pacynkami. To dziecko decyduje, jak zechce spędzić ze mną czas. Ja za nim podążam, aby mądrze i skutecznie mu pomóc.
Krok 5. Spotkanie podsumowujące z rodzicem lub pierwsza sesja z dzieckiem
Po zapoznaniu się z dzieckiem zwykle rozpoczynam pracę metodą Play Therapy. Czasami jednak konieczne jest dodatkowe spotkanie z rodzicem, zwłaszcza gdy trudności są poważne i będą wymagały dłuższego wsparcia, np. u maluchów po traumie, z zaburzeniami afektywnymi czy zmagających się z depresją.